Eski çağlardan beri bilinen bir hastalıktır. Ölüm sebepleri arasında 7. Sırada olup kalp hastalığı, böbrek hastalığı, körlük ve ampütasyonlar gibi komplikasyonların başlıca sebebi diyabettir. Çocuk, yetişkin farketmeksizin tüm yaş gruplarında çıkabilmektedir.

Ailesinde diyabetli birey bulunan veya ileri yaştaki bireylerin düzenli aralıklarla diyabete karşı taranması gerekmektedir.

Adölesan bireylerde son yıllarda diyabet oldukça sık gözlemlenmektedir. Bu sebeple adölesan bireylere de düzenli aralıklarla diyabet taraması yapılması gerekmektedir.

Bireyden bireye göre değişse de bazen semptomatik bazen ise asemptomatik bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

Tip 1 diyabet: Pankreastaki hücrelerin otoimmün yıkımına bağlı olarak insülinin üretilmemesinden dolayı meydana gelmektedir. Tip 1 diyabetli hastalar dışarıdan insülin almak zorundadır.

Tip 2 diyabet: İnsülin direnci zemininde gelişen ve insülin salınımının bozukluğu ile karakterizedir. İnsülin az olsa da salgılandığı için dışarından insülin takviyesine gerek yoktur. İyi bir beslenme tedavisiyle ilerlemesi engellenebilir. Fakat önlenemediği durumlarda hastalar ilaç veya insülin tedavisine başlaması gerekebilir.

Diğer Özelleşmiş Diyabet Türleri: Yenidoğan diyabeti, gençlerde görülen erişkin diyabeti (MODY) vb. …

Gestasyonel Diyabet: Gebe bireylerde gebeliğin 2. Veya 3. Trimesterinde ortaya çıkmaktadır.

Asemptomatik Yetişkinlerde Diyabet ceya Prediyabet Taraması

• Fazla kilolu ve obez bireyler (beden kütle indeksi ≥ 25 kg/m²)
• Birinci derece akrabalarında diyabet tanısı olanlar
• Yüksek riskli etnik gruplara ait olanlar (Afrika Amerika..vb.)
• Hipertansiyon (≥ 140/90 mm/Hg)
• HDL kolesterolü <35 mg/dl ve/veya trigliserit seviyesi > 250 mg/dl olann bireyler
• PCOS’lu bireyler
• Kardiyovasküler hastalığı olanlar
• Gün içinde hareketsiz olan bireyler
• İnsülin direnci olan bireyler

Diyabet Tanı Kriterleri

• Açlık kan şekerinin 125 mg/dl üzerinde olması
• Tokluk kan şekerinin 200 mg/dl üzerinde olması
• Herhangi bir zamanda ölçülen kan şekeri düzeyinin 200 mg/dl üzerinde olması
• OGTT şeker yükleme testi sonrası 2. saat kan şekerinin 200 mg/dl üzerinde olması
• HbA1c değerinin %6,5 üzerinde olması

Tıbbi Beslenme Tedavisi

Diyabetin tıbbi beslenme tedavisinde bir diyetisyen ile çalışmak daha doğru olur.

• Yaşam tarzı değişikliği, fiziksel aktivitenin arttırılması oldukça önemlidir. Bireyin beslenmesi bireye özgü olarak değişmektedir. Halk arasında ‘şekerin varsa ekmek yeme’ hurafesi oldukça yaygındır fakat bu yanlıştır!
• Birey kendine uygun ölçüde karbonhidrat tüketmek zorundadır. Aksine tüketmediğinde kan şekeri düzeyinde dengesizlikler olmaktadır. Burada miktarın yanında ekmeğin türü de önemlidir. Beyaz unla yapılan ekmekler kan şekerini hızlı yükseltip hızlı düşürerek dengesizliğe yok açar. Tam buğday unlu, tam tahıllı, kepekli ekmekler lif içeriği yüksek olduğu için kan şekerini daha dengeli bir şekilde yükseltir.
• Meyve tüketim sıklığı ve miktarı da oldukça önemlidir.
• Çay şekeri olarak bildiğimiz şeker ve hamurlu besinler de kan şekerinde dengesizliğe yol açmaktadır. Hastalık kontrol altına alındığında (insülin başlanıp tıbbi beslenme tedavisi ile veya ilaç tedavisine ek tıbbi beslenme tedavisi ile) diyetisyen kontrolünde ılımlı miktarda uygun kombinasyonlar ile çok sık olmamak ile birlikte tüketilebilir.