NECAT\u0130G\u0130L\u2019DEN MEKTUP VAR<\/b><\/p>\n
(\u201cSen bizim makam-\u0131 biradersin.\u201d)<\/b><\/p>\n
Giri\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fck dikkatler<\/b><\/p>\n
\u201cMektup\u201d, \u201cm\u00fclakat\u201d, \u201chat\u0131ra\u201d, \u201cgezi yaz\u0131s\u0131\u201d gibi bir yazar\u0131n ba\u015fka yerde bulunmas\u0131 kolay olmayan niteliklerine kap\u0131 aralayan t\u00fcrler hep ilgimi \u00e7ekmi\u015ftir. Bunlar i\u00e7inde \u00f6zellikle \u201cmektup\u201d t\u00fcr\u00fcn\u00fc, insanlar\u0131n mahremiyetlerine girme ihtimalleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan di\u011ferlerinden ay\u0131r\u0131r\u0131m. Fakat bahsi, bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc ba\u011flam\u0131nda genelle\u015ftirmedi\u011fimi de belirtmek isterim<\/p>\n
Birinci derecede yak\u0131nlar\u0131n\u0131n izni al\u0131narak kamuoyuna mal olmu\u015f yazarlar\u0131n mektuplar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n bir mahsuru olmasa gerek. Dolay\u0131s\u0131yla, Beh\u00e7et Necatigil (1916-1979) ile Tahir Alangu\u2019nun (1915-1973) gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131ndan orta ya\u015flara kadar s\u00fcren mektupla\u015fmalar\u0131n\u0131n (1933-1953) yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 bu mahsuru olmayan kategorisinde d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Bu k\u0131sma giren ve Hani Seninle Susar, Y\u00fcr\u00fcr ve Yine Susard\u0131k<\/b>1<\/a> ad\u0131yla Serenad Demirhan taraf\u0131ndan yay\u0131ma haz\u0131rlan\u0131p iki dostun (Necatigil-Alangu) mektupla\u015fmalar\u0131ndan olu\u015fan kitab\u0131, \u00fczerinde okumalar yapt\u0131\u011f\u0131m Necatigil\u2019le ilgili zihnimde olu\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcnceleri test etmek i\u00e7in okudum biraz da. Necatigil-Alangu dostlu\u011funun bu kadar derinlere indi\u011fini bilmiyordum ve tahmin edemezdim.<\/p>\n Bu dostlu\u011fa g\u0131pta etti\u011fimi, mektuplar\u0131n bu y\u00f6n\u00fcyle de okunmay\u0131 hak etti\u011fini s\u00f6ylemek isterim. Ama mektuplarda bundan daha fazlas\u0131 var ki o da iki edebiyat\u00e7\u0131n\u0131n veya ba\u015fka bir ifadeyle akademisyen olmak i\u00e7in birbirine yol a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fan iki kafadar\u0131n yazd\u0131klar\u0131yla birbirini beslemesi ve ayakta tutma \u00e7abas\u0131d\u0131r. Hemen her mektupta kendisine at\u0131fta bulunulan yerli\/yabanc\u0131 yazar ve kitaplarla birlikte, bazen iktibaslarla bazen g\u00f6ndermelerle metinlere s\u0131zan dizeler, beyitler, d\u00f6rtl\u00fckler, \u00f6zl\u00fc s\u00f6zler, ayetler iki edebiyat\u00e7\u0131ya ve d\u00f6nemlerine ayna tutacak kadar renklidir.Buraya kadar s\u00f6ylediklerimize birka\u00e7 \u00f6rnek vermekte fayda var. 1937 y\u0131l\u0131nda kazand\u0131\u011f\u0131 bursla Almancas\u0131n\u0131 ilerletmek i\u00e7in Berlin\u2019e giderken yolda ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131, g\u00f6rd\u00fcklerini dostu Alangu\u2019yla g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne payla\u015fan Necatigil, o g\u00fcn\u00fcn sadece zor \u015fartlar\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde mektuplar\u0131na aktarmaz, d\u0131\u015f d\u00fcnyada g\u00f6rd\u00fcklerini de kayda ge\u00e7irir. \u0130stanbul<\/a>-K\u00f6stence aras\u0131n\u0131 maceral\u0131 bir vapur yolculu\u011fuyla ge\u00e7iren Almanya yolcusu alt\u0131 arkada\u015f B\u00fckre\u015f trenine k\u0131l pay\u0131 yeti\u015fir. Tren Romanya topraklar\u0131nda ilerlerken yenilik ve farkl\u0131l\u0131k nam\u0131na bir \u015fey g\u00f6rmek \u00e7ok da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yolun yar\u0131s\u0131na do\u011fru kar\u015f\u0131lar\u0131na Tuna Nehri \u00e7\u0131kar ve Necatigil\u2019in a\u011fz\u0131ndan \u015fu dizeler d\u00f6k\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n K\u00f6t\u00fc bir trenle ge\u00e7tik Tuna\u2019y\u0131<\/b><\/p>\n \u0130ki dize bu kitab\u0131 okuyana kadar dikkatimi \u00e7ekmemi\u015fti. Dipnota bakt\u0131\u011f\u0131mda Kemalettin Kamu\u2019ya ait oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm dizelerin \u00f6n\u00fcn\u00fc ve ard\u0131n\u0131 bulma tela\u015f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fcm. Bir Tuna Nehri hayran\u0131 olarak bu nehirle ilgili, hatta i\u00e7inde Tuna ge\u00e7en b\u00fct\u00fcn \u015fiirleri bildi\u011fimi san\u0131yordum. \u00c2\u015f\u0131k \u00c7elebi\u2019nin muhte\u015fem \u201cTuna Kasidesi\u201dnden Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fcn \u201cAk\u0131nc\u0131 T\u00fcrk\u00fcleri\u201dne, N\u00e2z\u0131m Hikmet\u2019in \u201cTuna \u00dcst\u00fcne S\u00f6ylenmi\u015ftir\u201dinden Arif Nihat\u2019\u0131n \u201cA\u011f\u0131t\u201d\u0131na, Ali Akba\u015f\u2019\u0131n \u201cG\u00f6\u00e7\u201d\u00fcnden Halide Nusret\u2019in \u201cTuna\u201ds\u0131na kadar\u2026 Necatigil\u2019den ald\u0131\u011f\u0131m ilhamla Kamu\u2019nun \u201cTuna\u201d \u015fiirinin tamam\u0131na buldum:<\/p>\n Da\u011flar a\u011fa\u00e7 dolu, ovalar ye\u015fil,<\/p>\n Bu yolda konu\u015fmak istemiyor dil,<\/p>\n Yelesi kabarm\u0131\u015f atlarla de\u011fil,<\/p>\n K\u00f6t\u00fc bir tirenle ge\u00e7tim Tuna\u2019dan.<\/p>\n Ba\u015f\u0131m\u0131n i\u00e7inde uyan\u0131yor d\u00fcn,<\/p>\n Sanki cenazeye d\u00f6nen bir d\u00fc\u011f\u00fcn,<\/p>\n Dostlar\u0131m ho\u015f g\u00f6r\u00fcn, \u015fimdi g\u00f6nl\u00fcm\u00fcn,<\/p>\n En g\u00fczel k\u0131z\u0131n\u0131 se\u00e7tim Tuna\u2019dan<\/p>\n Buradan d\u00f6neli bizim ordular,<\/p>\n Akm\u0131yor, yerinde duruyor sular,<\/p>\n Babam\u0131n kan\u0131ndan damlalar m\u0131 var?<\/p>\n \u0130\u00e7tim kana kana i\u00e7tim Tuna\u2019dan.30 May\u0131s 1944\u2019te Sarayk\u00f6y\u2019den yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta babas\u0131n\u0131n din adam\u0131 olmas\u0131na, m\u00fcft\u00fcl\u00fck yapmas\u0131na at\u0131fta bulunarak Necatigil\u2019e \u201cSen hocazadesindir. Kalb-i selim sahibisin. \u00c2yine-i saf bir merd-i ra\u2019nas\u0131nd\u0131r. Bana gece g\u00fcnd\u00fcz dua et..\u201d (s. 165) diyen Alangu\u2019nun s\u00f6yledikleri \u00f6ylesine s\u00f6ylenmi\u015f s\u00f6zlerden de\u011fildir. Metinlerinde ya\u015fanan durumlara uygun ayetler iktibas etmeyi seven Necatigil\u2019in dini konularda bilgi ve birikim sahibi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Mesela, 15 A\u011fustos 1938 tarihinde yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta Necatigil, iki ayete at\u0131fta bulunur. K\u00e2fir\u00fbn s\u00fbresi 6. ayet: \u201cSizin dininiz size benim dinim bana.\u201d; Bakara s\u00fbresi 9. ayet: \u201cAk\u0131llar\u0131nca Allah\u2019\u0131 ve iman edenleri aldatmaya kalk\u0131\u015f\u0131yorlar, h\u00e2lbuki onlar fark\u0131nda olmadan yaln\u0131zca kendilerini aldatm\u0131\u015f oluyorlar.\u201d<\/p>\n 20 Eyl\u00fcl 1937\u2019de Berlin\u2019den yazd\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka mektup gen\u00e7 talebenin bu \u00fclkede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklara ayna tutacak kadar yak\u0131c\u0131d\u0131r. Bu zor g\u00fcnlerde onu ayakta tutan Maide s\u00fbresinin 144. ayeti olmu\u015ftur: \u201cMeryem o\u011flu \u0130sa \u015f\u00f6yle yalvard\u0131: \u2018Allah\u0131m! Ey rabbimiz! Bize g\u00f6kten \u00f6yle bir sofra indir ki, ilk gelenimizden son gelenimize kadar bizler i\u00e7in bir \u015f\u00f6len ve senden bir i\u015faret olsun. Bizi r\u0131z\u0131kland\u0131r, sen r\u0131z\u0131k verenlerin en hay\u0131rl\u0131s\u0131s\u0131n.\u201d3<\/a> Ayetin ad\u0131n\u0131n \u201cmaide\u201d olmas\u0131 ve bu kelimenin \u201csofra\u201d anlam\u0131na gelmesi Necatigil\u2019in i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma ayna tutar. Durumun vahametini kendisinden dinleyelim. \u201c\u2026 Evden de g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde hi\u00e7bir haber yoktu. M\u00fcthi\u015f mahrumiyetlere katland\u0131m. Elde mevcut c\u00fczi paray\u0131 m\u00fcmk\u00fcn mertebe uzun bir zaman idare ettirebilmek i\u00e7in tasarrufta azami mertebeyi aramaya ba\u015flad\u0131m. Ak\u015fam yemeklerini feda laz\u0131md\u0131.<\/b> As\u0131l nevmid\u00ee saatleri 15 Eyl\u00fcl\u2019den sonra ba\u015flad\u0131. B\u00fct\u00fcn \u00fcmit T\u00fcrkiye\u2019den, evden gelecek haberdeydi. Esasen b\u00f6yle bir vaade malikiyetimden bu derekeye d\u00fc\u015ft\u00fcm\u2026 Fahir\u2019de de pek az para vard\u0131. Ve bayanlara da, ge\u00e7me nadan k\u00f6pr\u00fcs\u00fcnden, diyerek yana\u015fm\u0131yordum. Kap\u0131dan girersen odaya sa\u011f koldaki duvarda bir ayna as\u0131l\u0131d\u0131r. \u00dczerine bir levha yap\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. Son g\u00fcnlerde hanedan-\u0131 as\u0131rdan yok faide, \u2018Rabben\u00e2 enzil \u00e2leyna m\u00e2ide\u2019.<\/b> M\u00fctemadi bunu okuyor ve bekliyordum. Her sabah yedide uyan\u0131yor ve kap\u0131ma yakla\u015facak ayak seslerini bekliyordum. Birisi kap\u0131ya vuracak ve bir mektup uzat\u0131verecek diye. Ayak sesleri yakla\u015f\u0131yor ve biti\u015fi\u011fimdekinde dilsizle\u015fiyordu. Bir kap\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131p kapanmas\u0131n\u0131 duyuyordum ve \u00fcmit h\u00e2l\u00e2 beni terk etmiyordu. Yanl\u0131\u015f girmi\u015f olmas\u0131n, \u00e7\u0131k\u0131p gelemez mi? Ve \u00e7\u0131k\u0131p gelmiyordu.\u201d<\/p>\n Mehmet \u00c2kif ve Sezai Karako\u00e7 gibi a\u00e7 kalan edipleri, kitap alabilmek i\u00e7in yemedi\u011fim ak\u015fam yemeklerini hat\u0131rlad\u0131m. Kara\u015f\u0131n Anadolu \u00e7ocuklar\u0131 fedak\u00e2rl\u0131k yapmadan hi\u00e7bir \u015feye sahip olamad\u0131lar. Berlin\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7l\u0131k, kimsesizlik, yaln\u0131zl\u0131k gibi olumsuzluklar Necatigil\u2019in \u00e7ocuklukta ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n tekrar n\u00fcksetmesine zemin haz\u0131rlar ki \u015fair de bu a\u00e7 ge\u00e7irilen g\u00fcnlerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkileyece\u011finin fark\u0131ndad\u0131r. \u201cBu son g\u00fcnlerde oluruna iktifan\u0131n s\u0131hhatimde bir aks\u00fclamel vermesinden korkuyordum ve korktu\u011fuma u\u011frad\u0131m. Bir sabah, b\u00fcy\u00fck bir ruh sars\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7inde sol kula\u011f\u0131m ard\u0131ndaki eski ve kapanm\u0131\u015f bir veremin iltihap peyda etmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Toplu i\u011fne ba\u015f\u0131 kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir sar\u0131l\u0131kt\u0131. Fakat bende b\u00fcy\u00fck bir korku uyand\u0131rd\u0131. \u0130yi olmas\u0131n\u0131n uzun aylara m\u00fctevakk\u0131f oldu\u011funu \u00f6teden beri elde etti\u011fim tecr\u00fcbelerle biliyor ve T\u00fcrkiye\u2019nin nimetlerini terk etti\u011fime i\u00e7erliyordum.\u201d (s. 48) diyerek bir vehmin ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin hik\u00e2yesini anlat\u0131r. Yirmili ya\u015flardaki bir gencin \u00f6\u011frenim i\u00e7in gitti\u011fi gurbette, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir hastal\u0131\u011f\u0131n hem de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorluklardan sonra n\u00fcksetmesi ne demektir ya\u015famayan bilmez. B\u00fct\u00fcn bu \u00e7aresizliklerin merkezinde, Necatigil\u2019in iki ya\u015f\u0131nda kaybetti\u011fi annesinin yoklu\u011funun yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeden ge\u00e7meyelim.<\/p>\n Korku<\/strong><\/span><\/p>\n Tanr\u0131 onlar\u0131 d\u00f6rt g\u00f6zden ay\u0131rmas\u0131n<\/p>\n Hi\u00e7biri anne baba yoklu\u011fu bilmesin.<\/p>\n B\u00fcy\u00fckler gidince \u00e7ocuklar k\u00fc\u00e7\u00fckse onlar da \u00f6lmeli<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc kendi evlerinden gayr\u0131 evler el evleri<\/p>\n Hele o k\u0131\u015f aylar\u0131 korkulu ak\u015fam \u00fczerleri\u2026<\/p>\n Bizler ki b\u00fcy\u00fckken bu kadar yaln\u0131z\u0131z da<\/p>\n Ya onlar k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck kal\u0131rsa ard\u0131m\u0131zda?<\/p>\n Hem onlar ge\u00e7 b\u00fcy\u00fcrler, sonra ne g\u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fcrler<\/p>\n Daha yavru d\u00fcnyan\u0131n fark\u0131nda de\u011filler<\/p>\n \u00dc\u015f\u00fcm\u00fc\u015f so\u011fuklarda yata\u011f\u0131m\u0131za gelirler\u2026<\/p>\n Bizler ki b\u00fcy\u00fckken bu kadar y\u0131lm\u0131\u015f\u0131z da<\/p>\n Ya onlar k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck kal\u0131rsa ard\u0131m\u0131zda?) 5<\/a><\/p>\n Necatigil\u2019in hayat\u0131na \u00e7\u0131kan c\u00fcmleler<\/b><\/p>\n Bu mektupla\u015fmaya Necatigil penceresinden bak\u0131nca \u015fairin hayat\u0131ndan ve mizac\u0131ndan bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fe rastlamak hatta bunlar\u0131n y\u0131llar i\u00e7indeki durumunu, geli\u015fimini g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Konuyu fazla da\u011f\u0131tmadan bunlar\u0131 d\u00f6rt ana ba\u015fl\u0131kta toparlayabiliriz.<\/p>\n A\u00e7l\u0131k<\/p>\n \u201c\u2026 Paras\u0131zl\u0131k. \u0130stanbul\u2019dan \u00e7\u0131kal\u0131 beri do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir \u015fey yiyememi\u015ftik. Benim otelde kald\u0131\u011f\u0131m bir geceye 6 mark ald\u0131lar. Takriben 2 bu\u00e7uk T\u00fcrk liras\u0131.<\/p>\n \u2026 A\u00e7l\u0131k ve uykusuzluk bizi bitiriyordu. Berlin caddelerinde iki g\u00fcn a\u00e7 dola\u015ft\u0131k. Bir lokantaya giremiyorduk.<\/p>\n \u2026 \u0130stanbul\u2019u terk edeli beri a\u00e7l\u0131ktan halim harapt\u0131.\u201d (4 Temmuz 1937, Berlin, s. 20-21)<\/p>\n \u201c\u2026 Elimde d\u00f6rt be\u015f g\u00fcnd\u00fcr el s\u00fcrmedi\u011fim kuru bir ekmek par\u00e7as\u0131 var. O kadar kuru ki di\u015fim kesmiyor. Ve suya bat\u0131rarak \u0131slatmak mecburiyetinde kald\u0131m. \u0130yi \u015feydir. Saat on biri ge\u00e7tikten sonra kuru ve siyah bir ekmek par\u00e7as\u0131n\u0131 suya bat\u0131rarak gevelemek.\u201d (16 Ekim 1937, s. 68)<\/p>\n P\u0131s\u0131r\u0131kl\u0131k, vehim, hassasiyet, \u00e7ekingenlik<\/p>\n \u201c\u2026 B\u00fct\u00fcn bu olduk\u00e7a mahdut saatler haricinde bir de arkada\u015f bulsayd\u0131m \u00e7ok iyi olacakt\u0131. Mesela bir Alman Fr\u00e4ulein yahut bir Alman genci. Fakat bu hen\u00fcz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ve benim bu ebedi p\u0131s\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131m y\u00fcz\u00fcnden belki de hi\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn olmayacak.\u201d (11 A\u011fustos 1937, Berlin, s. 25)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u201c\u2026 Ya benim bu m\u00fcfrit hassasiyetim? Ya benim bu, beni her an kendine \u00e7eken korkum, vehmim?\u201d (25 A\u011fustos 1937, Berlin, s. 40)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u201c\u2026 Kendi i\u00e7inde mahpus ya\u015famak \u00e7ok feci. Ve ba\u015fkas\u0131na tamam\u0131yla a\u00e7\u0131lamamak. Ben bu zaaf\u0131 ebediyen hicapla yan\u0131mda ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131m.\u201d (16 Ekim 1937, s. 73)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u201c\u2026 \u0130hmaller, \u00e7ekingenlikler bana \u00e7ok \u015fey kaybettirdi. Nurullah Ata\u2019y\u0131 fethetmek, hakk\u0131mda yaz\u0131lar yazd\u0131rmak, benim i\u00e7in de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. \u00d6b\u00fcrk\u00fcler, bu i\u015fi, benim cesaret edemedi\u011fim yollardan temin etmi\u015flerdi. (Ah toy gen\u00e7lik, ah c\u00f6mert\u00e7e akan oluk.) (8 Nisan 1945, \u0130zmir, s. 168-169)<\/p>\n Hastal\u0131k, verem\/adenit<\/p>\n \u201c\u2026 Kuvvetli bir ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeme m\u00e2ni oluyor. Berbat. \u00dcmidi kesmek \u00fczereyim kendimden. Berbat. T\u00fcrkiye\u2019deki vaziyetin tekrar\u0131 m\u0131d\u0131r? Allah\u2019a bel ba\u011flad\u0131m zira ki hal\u00e2s\u0131 ondad\u0131r.\u201d (11 A\u011fustos 1937, Berlin, s. 28)<\/p>\n \u201c\u2026 Bug\u00fcnlerde da\u011flara ta\u015flara, kuvvetli bir ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131na in\u015fallah muvakkaten ev sahipli\u011fi ediyorum. \u0130ki \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr sabahlar\u0131 \u00f6\u011fleye kadar a\u011fr\u0131dan b\u00fct\u00fcn havass-\u0131 hamsenin ihsaslar\u0131n\u0131 zor idrak ediyorum. \u00d6\u011fleden sonra bilhassa ak\u015fama do\u011fru zail oluyor.\u201d (11 A\u011fustos 1937, Berlin, s. 29)<\/p>\n \u201c\u2026 S\u0131k s\u0131k n\u00fckseden ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130stanbul\u2019da iken imtihanlar arefesinde tatt\u0131klar\u0131m\u0131n bir temadisi oldu\u011fundan ne \u015f\u00fcphe!\u201d (25 A\u011fustos 1937, Berlin, s. 39)<\/p>\n \u201c\u2026 Dokuzda uyand\u0131\u011f\u0131m zaman ba\u015f\u0131mda bir a\u011fr\u0131 vard\u0131.\u201d (16 Ekim 1937, s. 70)<\/p>\n \u201c\u2026 Hastay\u0131m, yemeden i\u00e7meden kesildim ve oteldeyim.\u201d (27\/28 Aral\u0131k 1940, Kars, s. 98)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u201c\u2026 Bu son g\u00fcnlerde oluruna iktifan\u0131n s\u0131hhatimde bir aks\u00fclamel vermesinden korkuyordum ve korktu\u011fuma u\u011frad\u0131m. Bir sabah, b\u00fcy\u00fck bir ruh sars\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7inde sol kula\u011f\u0131m ard\u0131ndaki eski ve kapanm\u0131\u015f bir veremin iltihap peyda etmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Toplu i\u011fne ba\u015f\u0131 kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir sar\u0131l\u0131kt\u0131. Fakat bende b\u00fcy\u00fck bir korku uyand\u0131rd\u0131. \u0130yi olmas\u0131n\u0131n uzun aylara m\u00fctevakk\u0131f oldu\u011funu \u00f6teden beri elde etti\u011fim tecr\u00fcbelerle biliyor ve T\u00fcrkiye\u2019nin nimetlerini terk etti\u011fime i\u00e7erliyordum.\u201d (20 Eyl\u00fcl 1937, s. 48)<\/p>\n \u201c\u2026 M\u00fc\u015fk\u00fcl g\u00fcnler geldi \u00e7att\u0131 dostum. Adenitim bir gece birden delindi. Bol g\u0131da, b\u00fcnyeyi takviye. Fakat lokantada yemekler gittik\u00e7e azal\u0131yor ve mevcutlar da gittik\u00e7e pahalan\u0131yor.\u201d (24 Ocak 1942, Zonguldak, s. 136)<\/p>\n \u201c\u2026 Art\u0131k adenitten yana \u00e7ok bezgin ve bedbinim. Hatta \u0130stanbul\u2019a gelmemeyi bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d (6 Haziran 1942, Zonguldak, s. 149)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u201c\u2026 Tahirci\u011fim,<\/p>\n \u2026 Sen hastas\u0131n, yataktas\u0131n, ben hastay\u0131m ayaktay\u0131m.<\/p>\n \u2026 Hastal\u0131klara, hastal\u0131k haberlerine kar\u015f\u0131 art\u0131k ta\u015fla\u015ft\u0131m. Nice nice hastal\u0131klar g\u00f6rd\u00fcm. Ah o feci burun ameliyatlar\u0131, sinir \u015febekelerinin \u00e7apra\u015f\u0131k d\u00fc\u011f\u00fcmler yapt\u0131\u011f\u0131 sahalarda, kaz\u0131nt\u0131lar. Hat\u0131ras\u0131 h\u00e2l\u00e2 deh\u015fetle titretir beni. Hastal\u0131k m\u0131 arars\u0131n bende. Daha bir hafta \u00f6nce, \u00e7ekilmi\u015f, fakat yeri iltihap yapan bir di\u015f kovu\u011fundan kist ameliyat\u0131 oldum.\u201d (8 Nisan 1945, \u0130zmir, s. 168)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u201c\u2026 Eskiden, mesela Kars\u2019ta \u00f6ks\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc hi\u00e7 bilmezdim. Ama burada bu k\u00f6m\u00fcr tozlar\u0131 teneff\u00fcste, bir cigara i\u00e7meye g\u00f6reyim, gecesi t\u0131kan\u0131rcas\u0131na \u00f6ks\u00fcr de \u00f6ks\u00fcr.\u201d (24 Ocak 1942, Zonguldak, s. 136-137)<\/p>\n Yaln\u0131zl\u0131k<\/p>\n \u201c\u2026 Edebi korkuma ebediyen mahk\u00fbmum. Ebediyen. Yaln\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbm. Ke\u015fke lanete olsayd\u0131m da yaln\u0131zl\u0131\u011fa olmayayd\u0131m. D\u00fcnyada, kendimi yaln\u0131z hissetti\u011fim nispette korkuyorum. Zaten s\u0131rf yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 kendime kabul ettirmek ve nefsimi aldatmak i\u00e7in de\u011fil midir ki bir k\u0131za tutunmak istedim oysa o bana ne getirebilirdi? Hadi diyelim birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7in birka\u00e7 teselli. Sonras\u0131? Ve bo\u015f saatlerde yaln\u0131zl\u0131k b\u00fcsb\u00fct\u00fcn devle\u015fiyor. Zira \u00e7al\u0131\u015fma, me\u015fguliyet saatlerinde hakiki insan uykudad\u0131r. \u0130nsan\u0131n hakiki h\u00fcviyetini meydana \u00e7\u0131karan yaln\u0131z bu bo\u015f saatler. Rabbim sen beni m\u00fcmk\u00fcn mertebe bo\u015f saatlerin \u015ferrinden vikaye eyle.\u201d (23 A\u011fustos 1938, Be\u015fikta\u015f, s. 85-86)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u201c\u2026 Ben birisine muhtac\u0131m. Beni kurtaracak birisine. Bana beni b\u0131rakmayacak, beni daima me\u015fgul edecek birisine.\u201d (23 A\u011fustos 1938, Be\u015fikta\u015f, s. 86)<\/p>\n \u0130ki mektupla sonuca gitmek<\/b><\/p>\n Necatigil ile Alangu aras\u0131ndaki mektupla\u015fmada bizce \u00f6ne \u00e7\u0131kan iki mektup vard\u0131r ve bunlara biraz daha yak\u0131ndan bakmak iki dostu daha iyi g\u00f6zlemlememize arac\u0131l\u0131k edece\u011finden olduk\u00e7a m\u00fchimdir.<\/p>\n Birinci Mektup<\/p>\n 4 Nisan 1942\u2019de Necatigil\u2019in Alangu\u2019ya Zonguldak\u2019ta bir k\u0131r kahvesinden yazd\u0131\u011f\u0131 mektup vard\u0131r ki bence i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok ayr\u0131nt\u0131yla yazar\u0131n di\u011fer mektuplar\u0131ndan bir ad\u0131m \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Necatigil\u2019in hayat\u0131nda yazmak, hangi t\u00fcrde olursa olsun, ayr\u0131 bir adanm\u0131\u015fl\u0131k ve dikkat gerektirir. Bu y\u00fczden o, kahveh\u00e2nelerde, halka a\u00e7\u0131k, biraz hareketli ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc yerlerde mektup yazmay\u0131 sever.<\/p>\n (\u201cSevgili Sal\u00e2h (Birsel),<\/p>\n \u2026<\/p>\n S\u00f6z konusu kahveler oldu\u011funa g\u00f6re, bizim dahi kahveh\u00e2ne iptil\u00e2m\u0131z\u0131 unutma! \u0130stanbul\u2019da haftada bir iki ki\u015fi bulu\u015ftu\u011fumuz kad\u00eem dostum K\u00e2muran \u015eipal\u2019le veya tek ba\u015f\u0131ma kahvelerde \u00e7ok \u00e2r\u00e2m etmi\u015fimdir. Pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m (\u015fiir, radyo oyunu, \u00e7eviri) \u00f6zellikle tatil aylar\u0131nda hele E\u011fitim<\/a> Enstit\u00fcs\u00fc\u2019ne\/\u00c7apa\u2019ya ge\u00e7tikten sonra okul d\u00f6n\u00fc\u015fleri yol \u00fcst\u00fc veya civar kahveh\u00e2nelerde tezg\u00e2hlanm\u0131\u015ft\u0131r (\u015ei\u015fhane, Aksaray, F\u0131nd\u0131kz\u00e2de, Samatya, Davutpa\u015fa, Kocamust\u00e2pa\u015fa.. kahveleri). Sizler bu kahveleri hi\u00e7 bilmezsiniz. Oyun ve \u015fiir ve \u00e7eviri m\u00fcsveddelerimde tarihleriyle saptanm\u0131\u015ft\u0131r bunlar\u2026)\u201d (15 Eyl\u00fcl 1973, \u0130stanbul, s. 116)6<\/a><\/p>\n Mektubun daha ba\u015f\u0131nda mart ay\u0131nda kendilerine alt\u0131 g\u00fcnl\u00fck tatil verildi\u011finden bahseder ve hayat\u0131ndan hi\u00e7 eksik olmayan rahats\u0131zl\u0131klardan ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu g\u00fcnleri yatakta ge\u00e7irdi\u011fini dostuna anlat\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131, olduk\u00e7a ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde anlatmas\u0131n\u0131n nedeni, uzun s\u00fcredir ni\u00e7in mektup yazamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Alangu\u2019ya izah etme \u00e7abas\u0131d\u0131r. Sabah erkenden evden \u00e7\u0131kan ve tepeleri boylayarak okula giden ve okulda s\u00fcrekli konu\u015fan, en yoruldu\u011fu zamanlarda bile birilerini dinlemek zorunda kalan Necatigil, saat d\u00f6rde kadar devam eden bu ko\u015fu\u015fturmacadan sonra kendini muallimler odas\u0131ndaki sedire zor atar ve sonras\u0131nda onu \u201chavas\u0131z, rutubet kokan bir otel\u201d bekler. Mektubun bu noktas\u0131nda \u00e7ok da al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015fey olur. Nasihat vermeyi de almay\u0131 da pek sevmeyen Necatigil, bir \u00f6\u011frencisiyle konu\u015fuyormu\u015f edas\u0131yla Alangu\u2019ya hitaben Tanp\u0131nar\u2019\u0131 akla getiren c\u00fcmleler kurmaya ba\u015flar. Dostundan yapmas\u0131n\u0131 ve yapmamas\u0131n\u0131 istedi\u011fi \u015feylerin bir\u00e7o\u011funun k\u00f6k\u00fc \u015fairin hayat\u0131na \u00e7\u0131kar:<\/p>\n \u201c\u2026 Sabah erkenden yollara d\u00fc\u015f\u00fcyor ve tepeleri boyluyorum. Baz\u0131 kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131p baz\u0131 odalara giriyor ve saat birlere kadar laf ediyorum. (\u00c2h! Konu\u015fmak beni ne s\u0131k\u0131yor, hep ba\u015fkalar\u0131 konu\u015fsa da ben sussam ve dinlesem!) Yemek bile i\u00e7ime sinmez. Saat iki bu\u00e7uk olur, zil \u00e7alar ve yine h\u00e2lden anlamaz, usul\u00fcnce susup oturmaz bir orta k\u0131s\u0131m s\u0131n\u0131f\u0131nda m\u00fczakereci s\u0131fat\u0131yla oturursun. Kafan kazan gibi olur, saat d\u00f6rd\u00fc zor bulursun. Muallimler odas\u0131nda sedire gelir, yorgun d\u00fc\u015fer ve konu\u015fulanlar\u0131 bile dinlemek istemez, dinledin diyelim, anlamazs\u0131n. Havas\u0131z, rutubet kokan bir otelde\u2026 Tafsil etmek isterim. Fakat ben yazmasam bile sana malumdur bunlar. Tahir, elinde iken istikbaline h\u00fckmet. Bunlar pek yenir, yutulur, \u00f6zenilir \u015feyler mi? H\u00e2\u015f\u00e2 s\u00fcmme h\u00e2\u015f\u00e2. \u00c7ekip \u00e7evirenim yok. \u015euraya gidiyoruz, pek\u00e2l\u00e2. Buraya gidelim hayhay. \u0130raden sa\u011flamm\u0131\u015f, karakterin d\u00fczg\u00fcnm\u00fc\u015f, hamiyet, fazilet sahibi imi\u015fsin, faydas\u0131? G\u00fcnler \u00e7\u0131\u011flar gibi amans\u0131z yuvarlan\u0131r, gider. Zaman\u0131 r\u00e2m edemez, mahzun olur, g\u00fcl gibi k\u0131zlar\u0131 g\u00f6rd\u00fck\u00e7e tesellisizli\u011fini kavrar ve geceleri sokaklarda dola\u015f\u0131r evsizli\u011fine a\u011flars\u0131n. \u00c7ulsuz ve yurtsuz, me\u015fk\u00fbk bir s\u0131hhati oluruna b\u0131rak\u0131p, kalp \u00e7arp\u0131nt\u0131lar\u0131, hay\u00e2 da\u011f\u0131l\u0131\u015flar\u0131 ile ge\u00e7ti\u011fin e\u015fiklerden lanet ve nedametlerle d\u00f6nersin. \u015eimendifer d\u00fcd\u00fcklerinin bile gayz\u0131n\u0131 kabullenerek ve yar\u0131n evlad-\u0131 vatan\u0131n huzuruna ne y\u00fczle \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n meselesini bir t\u00fcrl\u00fc halledemeyerek faziletini de edebini de tekrar nas\u0131l bulabilece\u011fini bilmeyerek. \u0130\u015fte buras\u0131 veya bir di\u011fer \u015fehir.<\/b><\/p>\n Sen orada bir ba\u015fka \u00e2lem, biz burada bir ba\u015fka diyar.<\/p>\n Bir yeni sahifeye daha ba\u015fl\u0131yorum. Zonguldak\u2019ta mektup k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 bulunmuyor. Bu defteri zor buldum. Evvelce be\u015f kuru\u015fa ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z deftere 20 kuru\u015f verdim. Belki yak\u0131nda zarf da bulamaz oluruz.\u201d (s. 142)<\/p>\n \u201c\u2026 Ge\u00e7en ay eve 70 lira g\u00f6nderdim. 50 lira Sabahat\u2019a, Fahamet\u2019e borcum. 15 liraya da g\u00f6mlek ve pijama \u0131smarlad\u0131m. Bu para beni \u00e7ok sarst\u0131.<\/p>\n \u2026 Burada kendime 10 liraya k\u00fcl\u00fcst\u00fcr bir pantolon<\/b> ald\u0131m. Paltonun h\u00e2lini sorma. Orada iken vaziyetini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcn. Onda el\u00e2leme \u00e7\u0131kacak y\u00fcz kalmad\u0131.<\/b> H\u00e2lbuki bahar da bir t\u00fcrl\u00fc gelmez.\u201d (s. 143)<\/p>\n \u201c\u2026 Ah Tahir elimizde bir imk\u00e2n olsa da Almanya\u2019ya gidip bir doktora versek. Yoksa bizi burada adam yerine koymayacaklar.<\/p>\n \u2026 \u00c7ok yoruluyorum. Zaten do\u011fu\u015ftan yorgunlardan biriyim. \u0130kide bir yatay\u0131m diyorum, uyuyay\u0131m. Fakat b\u0131rakm\u0131yorlar. \u0130nsanlar b\u0131raksa bile korkular ve tela\u015flar b\u0131rakm\u0131yor.\u201d (s. 144)<\/p>\n \u0130kinci Mektup<\/p>\n \u0130ki yazardan da birer mektup \u00f6ne \u00e7\u0131kacaksa Alangu\u2019n\u0131n yazd\u0131klar\u0131 i\u00e7inde benim i\u00e7in \u00f6ne \u00e7\u0131kan\u0131 4 Aral\u0131k 1946\u2019da Yozgat\u2019tan yaz\u0131lan mektuptur. Mektubuna halk edebiyat\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ve okumalar hakk\u0131nda bilgiler vererek ba\u015flayan Alangu, bahis tek\u00e2m\u00fcl ettik\u00e7e i\u015fin i\u00e7ine Pertev Naili\u2019yi ve doktora yapma iste\u011fini de katar. Asl\u0131nda bu mektubu yazmas\u0131n\u0131n as\u0131l nedeni bunlar de\u011fildir. Yozgat\u2019ta \u00f6\u011fretmenlik yapan o\u011fluna annesi bir k\u0131z bulmu\u015ftur. Fakat o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda Yozgat\u2019tan \u0130stanbul\u2019a gelip d\u00f6nmek zor ve masrafl\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nemlisi bu iki gencin birbirlerini be\u011fenip be\u011fenmeyecekleri konusu da ku\u015fkuludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Alangu\u2019nun annesi \u201ck\u0131z\u0131n tipi, konu\u015fmas\u0131, irfan seviyesi, giyinmesi, zevkleri hakk\u0131nda bir \u015fey yazmaz.\u201d O h\u00e2lde b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6\u011frenip dostuna bildirmesi istenen ki\u015fi \u201cmakam-\u0131 birader\u201d Necatigil\u2019dir:<\/p>\n \u201cSana bir i\u015f havale ediyorum aziz karde\u015fim. Sen bilirsin birka\u00e7 senemiz kald\u0131. B\u00fct\u00fcn kap\u0131lar\u0131 \u00e7almaktan b\u0131kar usan\u0131r cinsinden de\u011filiz. Yine bir evlenme meselesi var. \u015eu benim meseleler seni bir m\u00fcddet olsun i\u00e7inde bulundu\u011fun atmosferden ay\u0131rmakta \u00e7ok i\u015fe yar\u0131yor. Kendi dertlerini bir yana b\u0131rak \u015fu benim i\u015fle me\u015fgul ol. Annemle git g\u00f6r\u00fc\u015f. Bana bir felsefe hocas\u0131 bulmu\u015flar. Erenk\u00f6y K\u0131z Lisesi\u2019nde felsefe hocas\u0131 imi\u015f. Sen bizim makam-\u0131 biradersin.<\/b> Annem k\u0131z\u0131n tipi, konu\u015fmas\u0131, irfan seviyesi, giyinmesi, zevkleri hakk\u0131nda bir \u015fey yazam\u0131yor. Y\u0131lba\u015f\u0131na gel, konu\u015fun diyor. Gelmek isterim ama, sen de takdir edersin ki bu i\u015f y\u00fcz liraya \u00e7\u0131kar. Bir ihtimal u\u011fruna bu y\u00fcz liray\u0131 d\u00f6kecek h\u00e2lde de\u011filim. K\u0131z\u0131n ifadesine g\u00f6re beni \u0130stanbul\u2019a ald\u0131rabilirmi\u015f. Bunun ne demek oldu\u011funu bilirsin mirim. Bu s\u00f6z\u00fcn tatbik kabiliyetini ustal\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde iskandil etmek i\u00e7in kendi durumunu Anadolu\u2019daki hocal\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u0130stanbul\u2019a geli\u015fini bahis mevzuu ederek senin vaziyetine benzer benim h\u00e2limi ortaya d\u00f6k. Onunla beraber imk\u00e2nlar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131n. Sen de takdir esersin ki bu k\u0131z bunu yapabilirse az \u015fey de\u011fildir ve bir tercih sebebi olur.<\/b> Benim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mdan ve zevkimden bahset ve beraberce konu\u015fup yak\u0131nla\u015fmak esaslar\u0131n\u0131n temellerini ara\u015ft\u0131r\u0131n. K\u0131za \u015funu anlat\u0131n ki e\u011fer kuvvetli bir ihtimalle anla\u015fmak imk\u00e2n\u0131 yoksa buradan kalk\u0131p oraya gelmek k\u00fclfet olur. Anla\u015famayacak insanlar\u0131n y\u00fcz y\u00fcze gelmesinden ho\u015flanmam. Bu i\u015ften a\u011fz\u0131m yanm\u0131\u015ft\u0131r. Sen bu mektubu al\u0131nca anneme derh\u00e2l gider konu\u015fursun. Benim anneme yazd\u0131\u011f\u0131m di\u011fer mektuplar\u0131 da g\u00f6r ve annemle konu\u015f. Annem \u0130stanbul\u2019a gel diyor ba\u015fka bir \u015fey demiyor. E\u011fer sen bu i\u015fi azami on g\u00fcn zarf\u0131nda halleder, annem vas\u0131tas\u0131yla k\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcr konu\u015fur bana etrafl\u0131 bir mektup yazarsan kalkar \u0130stanbul\u2019a gelirim. Yoksa Ankara<\/a>\u2019ya gidip Pertev Bey\u2019le doktora meselesi \u00fczerinde konu\u015faca\u011f\u0131m. Bu i\u015f sana kald\u0131 aziz dostum. \u0130n\u015fallah sa\u2019yin me\u015fk\u00fbr olur. Hay\u0131rl\u0131s\u0131yla \u0130stanbul\u2019a gelir yerle\u015firim. G\u00f6zlerinden \u00f6perim.\u201d (s. 176) (Dipnotta yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Alangu, 28 Aral\u0131k 1946\u2019da Erenk\u00f6y K\u0131z Lisesi felsefe \u00f6\u011fretmeni Mesude Arc\u0131l\u2019la ni\u015fanlan\u0131p 14 Temmuz 1947 y\u0131l\u0131nda evlenmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bu olanlarda Necatigil\u2019in pay\u0131 ne kadard\u0131r bilemiyoruz.)<\/p>\n \u2026<\/p>\n \u0130ki mektuba da dikkatle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birincisinde<\/b> Necatigil\u2019in, kendisinden \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce okulu bitirip g\u00f6reve ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n avantaj\u0131yla Alangu\u2019ya yol haritas\u0131 \u00e7izdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Dostuna, olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na kap\u0131lmadan hayat\u0131n\u0131n faili olmas\u0131n\u0131 tavsiye eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00fckmedilmeyen hayat, kuru yaprak gibi insan\u0131 oradan oraya savurur.<\/p>\n \u0130kinci mektupta<\/b> arkada\u015fl\u0131ktan, dostluktan bir g\u00f6mlek fazlas\u0131 vard\u0131r. Alangu, Necatigil\u2019i hem kendi ailesinin hem de kurmay\u0131 tasavvur etti\u011fi ailenin bir par\u00e7as\u0131, mahremi olarak g\u00f6r\u00fcr ve ondan istediklerini bu \u00f6l\u00e7\u00fcden hareketle ortaya koyar. Necatigil\u2019i tan\u0131yanlar onun b\u00f6yle bir dostluk ve g\u00fcveni sonuna kadar hak etti\u011fini bilirler.<\/p>\n Gelelim mektuplar\u0131 bize okutan temel d\u00fcrt\u00fcn\u00fcn, yani Beh\u00e7et Necatigil testinin sonucuna. Bilhassa \u015fiirlerinden hareketle Necatigil\u2019in hayat\u0131 ve edeb\u00ee ki\u015fili\u011fi hakk\u0131nda verdi\u011fim\/vard\u0131\u011f\u0131m bir\u00e7ok h\u00fckm\u00fcn do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Daha a\u00e7\u0131k ifadeyle okudu\u011fum mektuplar Necatigil\u2019le ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi do\u011frulad\u0131. Bu metinler ba\u015fta \u201chastal\u0131k\/adenit t\u00fcberk\u00fcloz\u201d, \u201ca\u00e7l\u0131k\/iyi beslenememe\u201d, \u201cyaln\u0131zl\u0131k\/kimsesizlik\u201d, \u201ci\u00e7e kapan\u0131k\/p\u0131s\u0131r\u0131kl\u0131k\u201d gibi bahislerde d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi teyit etmekle kalmad\u0131 Necatigil\u2019le ilgili yeni alt ba\u015fl\u0131klar\u0131n olu\u015fmas\u0131na da kap\u0131 aralad\u0131. Hemen s\u00f6yleyeyim, onun din\u00ee konularda (ve \u00f6zellikle Kuran-\u0131 Kerim\u2019e h\u00e2kimiyette) b\u00f6ylesine birikim sahibi oldu\u011funun fark\u0131nda de\u011fildim. \u00c7evresindeki insanlar\u0131 az \u00e7ok biliyordum ama (Y\u00fcksel Pazarkaya, K\u00e2muran \u015eipal, Sal\u00e2h Birsel, Cahit K\u00fclebi, Ahmet Ate\u015f, Rauf Mutluay, Selim \u0130leri, \u0130skender Fahri Sertelli, Haldun Taner, Demirta\u015f Ceyhun, Do\u011fan H\u0131zlan, Hilmi Yavuz, Demir \u00d6zl\u00fc, Hasan Pulur vb.) Alangu ile b\u00f6ylesine yak\u0131n dost olduklar\u0131ndan haberim yoktu.<\/p>\n Necatigil\u2019le ilgili bilgilerimi biraz daha geli\u015ftiren\/derinle\u015ftiren iki bahse daha k\u0131saca de\u011finip yaz\u0131m\u0131 toparlamak isterim. Necatigil\u2019in \u015fiir k\u00fclliy\u00e2t\u0131n\u0131 okurken ba\u015fl\u0131klar\u0131ndan hareketle dikkatimi \u00e7eken bir\u00e7ok metni oldu ki bunlardan biri de ilk okuyu\u015fta bir dizesinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fim (\u201cSevincin sesi \u00e7\u0131km\u0131yor.\u201d) \u201cDaktilo\u201d manzumesiydi. (Necatigil\u2019in 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda Hermes marka bir daktilosunun oldu\u011funu biliyoruz.) Adapazar\u0131<\/a>Ticaret Lisesi mezunu olarak \u201cdaktilonun \u015fiirini sen yazmal\u0131yd\u0131n\u201d diye de az d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim bu manzumeyi okur okumaz:<\/p>\n Bana pek sert vurmu\u015flar bir yerlerim a\u011fr\u0131yor<\/p>\n Ya g\u00fcn boyu bast\u0131ran bu uyku<\/p>\n Sevincin sesi \u00e7\u0131km\u0131yor.<\/p>\n Evlerin \u00f6n\u00fc \u00e7e\u015fme, sular\u0131m al\u0131n\u0131yor<\/p>\n Bu \u00e7ok tuzlu \u00e7\u00f6re\u011fi hangi kalpsiz yedirdi<\/p>\n Ba\u011fr\u0131m fena yan\u0131yor.<\/p>\n Kimlerin elinde, herkes benden biliyor<\/p>\n Ne hoyrat kullanm\u0131\u015flar<\/p>\n Sevincin sesi \u00e7\u0131km\u0131yor.7<\/a><\/p>\n \u201cDaktilonun ki\u015file\u015ftirilerek insan gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d, \u201ctu\u015flar\u0131n\u0131n sert ve s\u00fcrekli darbelere maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d, \u201cmakinenin hoyrat kullan\u0131m\u0131n\u0131n tu\u015f seslerindeki sevinci yok etti\u011fini\u201d\u2026 ve daha bunun gibi bir\u00e7ok \u015fey ge\u00e7mi\u015fti zihnimden \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fiirdeki kelimeler g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bunlar\u0131 f\u0131s\u0131ld\u0131yordu kula\u011f\u0131ma. Bu nedenle olacak Sabit Kemal Bay\u0131ld\u0131ran\u2019\u0131n bu \u015fiirle ilgili \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesine bir mektupla cevap veren Necatigil\u2019in \u201cs\u201d tu\u015fuyla ilgili yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okuyunca \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m ki bu ayr\u0131nt\u0131 onun mahrumiyetlerle dolu hayat\u0131na ince bir g\u00f6ndermeydi asl\u0131nda:<\/p>\n \u201cAyr\u0131nt\u0131lar konusunda birka\u00e7 noktaya de\u011finmek isterim:<\/p>\n 1)\u2018Sevincin sesi \u00e7\u0131km\u0131yor\u2019 dizesinde \u2018sesi\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc iki anlamdad\u0131r. Hem bir deyim olarak \u2018sesi \u00e7\u0131kmamak\u2019, hem de daktilo makinas\u0131nda S harfinin bozuklu\u011fu nedeniyle \u2018Sevin\u00e7\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tam olarak yazam\u0131yorsunuz. -Sevin\u00e7, bir yandan da bir k\u0131z ad\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli tabi\u00ee\u2026 Bu durumda iki \u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn son dizeleri olan, tekrarlanan bu \u2018Sevincin sesi \u00e7\u0131km\u0131yor\u2019 c\u00fcmlesinin, \u015fiirin daha a\u00e7\u0131k bildirisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.\u201d (\u0130stanbul, 10.5.1975, s. 244)8<\/a><\/p>\n Mektuplarda zaman\u0131na ayna tutan bahislerden biri Alangu\u2019nun, dostundan bir \u201cdaktilo makinesi\u201d sat\u0131n alarak d\u00f6nmesini istemesi olmal\u0131d\u0131r. (1930\u2019lu y\u0131llarda, memleketteki gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n daktilo kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenerek meslek sahibi olmalar\u0131 ve bu sayede i\u015f bulmalar\u0131 bahsi, edeb\u00ee metinlere \u201cdaktilo k\u0131zlar\u201d9<\/a> kavramla\u015ft\u0131rmas\u0131yla yans\u0131r.) \u0130ki dostun mektuplar\u0131nda daktilo meselesine ilk olarak 24 Temmuz 1936\u2019da Alangu\u2019nun Tekirda\u011f\u2019dan yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta rastlan\u0131r. Alangu bu mektubu \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 bir daktiloyla ve bol bol hata yaparak yazm\u0131\u015ft\u0131r. Bahis, gelip giden mektuplarla Necatigil\u2019in Almanya\u2019dan bir daktilo sat\u0131n alarak d\u00f6nmesi iste\u011fine kadar var\u0131r. Almanya\u2019daki daktilo fiyatlar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda bir daktilo sat\u0131n alarak yurda d\u00f6nmesinin \u00e7ok da m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r. \u201cHem daktiloya verilecek parayla ni\u00e7in 20-25 cilt kitap al\u0131nmas\u0131n\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle de bahis kapat\u0131l\u0131r:<\/p>\n \u201cDaktilo h\u00fclyalar\u0131yla avunan Tahir\u2019im. Terk et bu \u00fcmitleri. Tetkik ettim fiyatlar\u0131. Pahal\u0131. Onun yerine 20-25 cilt kitap al\u0131nabilir.\u201d (11 A\u011fustos 1937, Berlin, s. 28)<\/p>\n Yeni T\u00fcrk edebiyat\u0131 sahas\u0131n\u0131n zihnimde yer edip bir t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u00f6zemedi\u011fim sorular\u0131ndan biri Necatigil\u2019in -t\u0131pk\u0131 \u00c2kif ve Fikret gibi- b\u00fct\u00fcn okullar\u0131n\u0131 birincilikle bitirdi\u011fi, birka\u00e7 dili iyi derecede bildi\u011fi h\u00e2lde ni\u00e7in b\u00f6l\u00fcm\u00fcne asistan olamad\u0131\u011f\u0131 bahsidir. Alangu, asistanl\u0131\u011f\u0131 sonuna kadar hak etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc dostuyla ilgili hem hocalar hem dekanl\u0131k nezdinde bir\u00e7ok giri\u015fimde bulunur. Mesela bir mektubunda \u201cP\u0131l\u0131n\u0131 p\u0131rt\u0131n\u0131 topla bayramda buraya gel, \u015fimdi Ritter\u2019in10<\/a> yan\u0131ndan geliyorum, senin i\u015fin i\u00e7in dekana g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gitti. Her \u015fey haz\u0131r, (Ahmet) Ate\u015f askere gidiyor, yerine sen ge\u00e7eceksin.\u201d (17 Kas\u0131m 1941, s. 127) Necatigil bu mektup \u00fczerine Zonguldak\u2019tan kalk\u0131p \u0130stanbul\u2019a geldi mi, geldiyse neyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131 bilemiyoruz ama bildi\u011fimiz bir \u015fey var ki o da Orhan Okay \u0130stanbul \u00dcniversitesi\u2019ne ni\u00e7in gelemediyse Necatigil\u2019in de bu nedenle asistan olamad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Yan\u0131l\u0131yor olabilirim ama i\u00e7imden ge\u00e7en c\u00fcmle bu. Ayr\u0131ca Alangu\u2019nun dostu i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fi \u201cBurada oldu\u011fu gibi orada da s\u00fck\u00fbt\u00ee de\u011filsindir in\u015fallah\u2026\u201d (24 Temmuz 1936, Tekirda\u011f, s. 23-24) ifadesinin mazmununu da g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir.<\/p>\n Mektuplar sadece iki dostun meram\u0131n\u0131 anlatm\u0131yor, hayallerine (ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131na) kap\u0131 aralam\u0131yor, devirlerine yeni yeni pencereler a\u00e7\u0131yor. \u0130ki gen\u00e7 \u00fczerinden \u0130stanbul\u2019u, birka\u00e7 \u015fehriyle de olsa Anadolu ve Trakya\u2019y\u0131, \u00fcniversite ortam\u0131n\u0131 ve hocalar\u0131n\u0131, devlet kurumlar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fi ile memleketin sosyal ve ekonomik durumunu, \u00f6\u011frenci ili\u015fkilerini t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6n\u00fcm\u00fcze seriyor. En m\u00fchimi de edebiyat tarihinin k\u00f6r noktalar\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutuyor. Ve b\u00fct\u00fcn bu nedenlerle okunmay\u0131 hak ediyorlar.11<\/a><\/p>\n 1<\/a> Sayfa numaralar\u0131 i\u00e7in bkz. Beh\u00e7et Necatigil-Tahir Alangu Hani Seninle Susar, Y\u00fcr\u00fcr ve Susard\u0131k, Haz\u0131rlayan: Serenad Demirhan, YKY, \u0130stanbul 2025, 187 s.<\/p>\n 2<\/a> G\u00fcltekin S\u00e2mano\u011flu, \u201cTuna\u201d, Kem\u00e2lettin Kami Kamu, K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1986, s. 93.<\/p>\n 3<\/a> https:\/\/kuran.diyanet.gov.tr\/tefsir\/M%C3%A2ide-suresi\/781\/112-115-ayet-tefsiri<\/p>\n 4<\/a> Necatigil\u2019in annesi Geyvelidir.<\/p>\n 5<\/a> Varl\u0131k, 1 Ekim 1962. (Bilgi i\u00e7in bkz. Beh\u00e7et Necatigil, \u201cKorku\u201d, \u015eiirler 1948-1972 (B\u00fct\u00fcn Yap\u0131tlar\u0131), YKY, \u0130stanbul 2000, s. 99.)<\/p>\n 6<\/a> Beh\u00e7et Necatigil, Mektuplar, Haz\u0131rlayanlar: Ali Tanyeri-Hilmi Yavuz, YKY, \u0130stanbul 2021, s. 116.<\/p>\n 7<\/a> Yeni Dergi, 6, Mart 1965. (Bilgi i\u00e7in bkz. Beh\u00e7et Necatigil, \u201cKorku\u201d, \u015eiirler 1948-1972 (B\u00fct\u00fcn Yap\u0131tlar\u0131), YKY, \u0130stanbul 2000, s. 99.)<\/p>\n 8<\/a> Beh\u00e7et Necatigil, Mektuplar, Haz\u0131rlayanlar: Ali Tanyeri-Hilmi Yavuz, YKY, \u0130stanbul 2021, s. 244.<\/p>\n 9<\/a> Bilgi i\u00e7in bkz. ( https:\/\/www.dibace.net\/soylesiyorum\/goksen-daktilo-kiz-tipi-edebiyatimiza-erken-cumhuriyet-doneminde-girdi\/<\/a> )<\/p>\n 10<\/a> Prof. Hellmut Ritter (1892-1971) \u0130stanbul \u00dcniversitesi, Edebiyat Fak\u00fcltesi, Arap ve Fars edebiyat\u0131 hocas\u0131d\u0131r. Bilgi i\u00e7in bkz. ( https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ritter-hellmut<\/a> )<\/p>\n